İki Kez “Yok Oldu” Denilen Kuş: Takahenin Yeniden Keşfi
Discovery Of NatureYazar
Takahē (Porphyrio hochstetteri), Yeni Zelanda’nın Güney Adası’na özgü, iri ve uçamayan bir su tavuğu akrabasıdır. Tür, çok az sayıda 19. yüzyıl kaydından sonra yaklaşık yarım yüzyıl boyunca görülmedi ve neslinin tükendiği düşünüldü. 20 Kasım 1948‘de Geoffrey Orbell ve ekibi tarafından Murchison Dağları’nda yeniden bulunması Yeni Zelanda koruma tarihinin dönüm noktalarından biri oldu.
Gerçekten İki Kez Yok Oldu Sanıldı mı?
Evet. Yeni Zelanda Department of Conservation (DOC), takahēnin önce 1850 civarında, ardından son 19. yüzyıl örneklerinden sonra 1898’den 1948’e kadar ikinci kez nesli tükenmiş kabul edildiğini belirtiyor. Bu nedenle tür, nesli tükendiği sanıldıktan sonra yeniden bulunan canlılar için kullanılan “Lazarus türü” kavramının güçlü örneklerinden biridir.
1948 Yeniden Keşfi
DOC kayıtlarına göre Orbell, Neil McCrostie, Rex Watson ve Joan Telfer’dan oluşan ekip Murchison Dağları’ndaki izleri takip etti. 20 Kasım 1948’de yaşayan takahēleri gözlemlediler, ağla yakalayıp ölçtüler ve görüntüledikten sonra serbest bıraktılar. Bu olay, daha sonra Yeni Zelanda’nın en uzun soluklu tehlike altındaki tür programlarından birine dönüşecek koruma çalışmalarını başlattı.
Neden Azalmıştı?
Takahēnin tarihsel gerilemesinde iklim ve bitki örtüsü değişimleriyle daralan otlak habitatları, insan avcılığı, tanıtılmış memeli yırtıcılar ve geyik gibi otçullarla besin rekabeti birlikte rol oynadı. Günümüzde kakım ve yabani kedi gibi memeli yırtıcılar hâlâ önemli bir tehdit oluşturuyor.
2026’da Kaç Takahē Var?
DOC’nin 28 Mayıs 2026 tarihli güncellemesine göre günümüzde 500’ün biraz üzerinde takahē bulunuyor. Yeni popülasyonlar Güney Adası’ndaki uygun ve yırtıcı kontrolünün sürdürülebildiği alanlara taşınıyor. Yeni Zelanda ulusal koruma sınıflandırmasında tür Threatened – Nationally Vulnerable durumunda.
Uzun süre kayıp sanılan türlerin farklı geri dönüşlerini karşılaştırmak için cahow’un yaklaşık üç yüzyıl sonraki yeniden bulunmasını, kelakantın 1938’de yaşayan bir soy olarak doğrulanmasını ve Attenborough ekidnasının modern kamera kayıtlarını okuyabilirsiniz.
