Basınç Kurbanı: “Dünyanın En Çirkin Hayvanı” Blobfish’in Gerçek Hikayesi
Discovery Of NatureYazar
“Blobfish” adı çoğu zaman Psychrolutes marcidus için kullanılır; ancak popüler kültürdeki meşhur sarkık yüzlü fotoğrafın hikâyesi daha karmaşıktır. Australian Museum’un kayıtlarına göre “Mr Blobby” adı verilen ve 2003’te Norfolk Ridge’de yakalanan ünlü örnek Psychrolutes microporos cins/tür grubuna aittir. Bu ayrım önemlidir: internette blobfish hakkında dolaşan birçok bilgi farklı Psychrolutes türlerini birbirine karıştırır.
Psychrolutes marcidus nerede yaşar?
Psychrolutes marcidus, Avustralya’nın güney ve doğu açıklarındaki derin sulardan bilinen bir türdür. Fishes of Australia ve FishBase kayıtları türü yaklaşık 600-1.200 metre derinliklerde yaşayan, deniz tabanına yakın bir balık olarak verir. Bu nedenle Yeni Zelanda açıklarında çekilmiş her “blobfish” fotoğrafını otomatik olarak P. marcidus diye etiketlemek doğru değildir.
1926: Türün bilimsel tanımlanması
Psychrolutes marcidus, Avustralyalı ihtiyolog Allan Riverstone McCulloch tarafından 1926’da bilimsel olarak tanımlandı. Bugün kabul edilen taksonomik kayıtlarda tür adı Psychrolutes marcidus (McCulloch, 1926) olarak geçer. Tür, Psychrolutidae familyasının yumuşak vücutlu, derin denize uyum sağlamış üyelerinden biridir.
“Çirkin” görüntü neden oluşuyor?
Blobfishlerin vücudu güçlü kaslarla ve sert kemiklerle desteklenen hızlı yüzücü balıklar gibi değildir. Derin denizde yüksek basınç altında yaşayan bu balıkların yumuşak, su içeriği yüksek dokuları ve gevşek derileri vardır; ayrıca gazla dolu bir yüzme kesesine güvenmezler. Bu yapı, büyük basınç altında yaşam için uygundur.
Bir birey derin sudan hızla yüzeye çıkarıldığında basınç çok büyük ölçüde azalır. Trol ağıyla yakalanma, mekanik hasar ve hızlı basınç değişimi yumuşak dokuların şeklinin bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle internette görülen sarkık ve jelatinimsi görüntü, hayvanın sağlıklı doğal ortamındaki görünümünü tam olarak temsil etmez. Yine de “suyun altında tamamen normal bir balığa dönüşür” demek de aşırı basitleştirmedir; Psychrolutes türleri doğal hâllerinde de iri başlı, yumuşak gövdeli derin deniz balıklarıdır.
2003: Mr Blobby’nin gerçek kimliği
Australian Museum kayıtlarına göre “Mr Blobby”, Haziran 2003’te NORFANZ araştırma seferinde Norfolk Ridge’in kuzeybatı kesiminde 1.013-1.340 metre derinlik aralığından trol ile çıkarıldı. Müzenin güncel sayfası bu örneği Psychrolutes microporos olarak tanımlar. 2013’te Ugly Animal Preservation Society’nin kampanyasıyla blobfish “dünyanın en çirkin hayvanı” oylamasında öne çıkınca bu fotoğraf küresel ölçekte yayıldı.
Nesli tükeniyor mu?
Blobfishlerin trol balıkçılığına yan av olarak yakalanabileceği ve derin deniz habitatlarının insan faaliyetlerinden etkilenebileceği biliniyor. Ancak P. marcidus için güvenilir nüfus büyüklüğü ve eğilim verileri sınırlı. Mevcut veriler türün yok olma riskini güvenilir biçimde nicelendirmeye yetmiyor; derin deniz türlerinin düzenli olarak izlenmesi de son derece zor.
Derin deniz uyumlarının başka örnekleri için Discovery of Nature’daki goblin köpekbalığı ve Dumbo ahtapotu yazılarına da bakabilirsiniz.
