Altından Daha Değerli Bir “Boynuz”: Narvalın Efsaneden Bilime Uzanan Yolculuğu
Discovery Of NatureYazar
Narvalın (Monodon monoceros) başından uzanan sarmal yapı bir boynuz değil, üst çeneden dışarı doğru büyüyen olağanüstü uzun bir diştir. Kuzey Kutbu’ndan Avrupa’ya ulaşan bu dişler yüzyıllar boyunca “tek boynuzlu at boynuzu” olarak satıldı ve tıbbi ya da büyülü özelliklere sahip olduğuna inanıldı.
1638: Ole Worm’un Gösterdiği Kanıt
Danimarkalı hekim ve doğa bilimci Ole Worm, 1638’de Kopenhag’da yaptığı incelemede ticareti yapılan sözde unicorn boynuzlarının narval dişleri olduğunu gösterdi. University of Reading ve Cleveland Museum of Art kayıtlarına göre Worm, dişi hâlâ kafatasına bağlı bir narval örneğini sergileyerek bağlantıyı doğrudan gösterdi. Bu kanıt unicorn inanışını bir anda ortadan kaldırmadı, fakat Avrupa’daki “boynuz” ticaretinin gerçek zoolojik kaynağını açıklığa kavuşturan önemli bir adımdı.
Narval Dişi Ne İşe Yarıyor?
Dişin tek bir işlevi olduğu söylenemez. Çoğu erişkin erkekte gelişmesi ve erkekler arasında dişlerin birbirine sürtüldüğü davranışlar, cinsel seçilim ve sosyal işlevlerin önemli olabileceğini düşündürüyor. Ayrıca 2014’te yayımlanan anatomik ve fizyolojik çalışma, dişin deniz suyuyla temas eden açık dentin kanalları üzerinden duyusal bilgi alabildiğini gösterdi.
Duyu Organı Olduğu Nasıl Test Edildi?
Araştırmacılar diş dokusundaki sinir yapılarını ve dış ortamla bağlantılı mikroskobik kanalları inceledi. Yaşayan narvallarda diş yüzeyine farklı tuzluluktaki su uygulandığında kalp hızının değiştiği görüldü. Bu deney, dişin en azından çevresel kimyasal değişikliklere duyarlı olduğunu doğrudan destekledi. Ancak aynı deneyler dişin sıcaklık, basınç ve bütün çevresel koşulları ölçen genel amaçlı bir sensör olduğunu göstermedi.
Her Narvalın Uzun Dişi Var mı?
Hayır. Uzun dış diş çoğunlukla erkeklerde gelişir. Dişilerde genellikle çene içinde kalır; nadiren dişilerde de dışarı çıkan bir diş görülebilir. Çok az sayıda erkekte iki uzun diş gelişebilir. Bu değişkenlik de yapının evrimsel işlevleri hakkındaki araştırmaların sürmesinin nedenlerinden biridir.
